Αίθουσες αναμονής ιατρείων: 7 λάθη που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των ασθενών

Είναι ελάχιστες οι φορές που επισκέφτηκα κάποιο ιατρείο, κλινική, ιατρικό ή διαγνωστικό κέντρο και ένιωσα ευχάριστα στο χώρο αναμονής και εξέτασης.

Ο ασθενής κρίνει τον γιατρό πριν τον δει

Ο ασθενής αρχίζει να κρίνει το ιατρείο σας πριν σας γνωρίσει, και το κάνει από την αίθουσα αναμονής: αν είναι περιποιημένη, αν νιώθει άνετα, αν νιώθει ότι κάποιος τον σκέφτηκε.

Οι γονείς μου επισκέφθηκαν κάποτε έναν γιατρό με ιατρείο παλιό, παραμελημένο και, όπως τους φάνηκε, βρώμικο. Ο ίδιος ο γιατρός τούς φάνηκε απρόσωπος και αδιάφορος, όπως ο χώρος του. Δεν ξαναπήγαν.
Αργότερα διαπίστωσαν ότι η επέμβαση που είχε προτείνει στον πατέρα μου δεν χρειαζόταν να γίνει.

Δεν λέω ότι κάθε παραμελημένο ιατρείο κρύβει κάτι τέτοιο. Λέω ότι ο ασθενής διαβάζει τον χώρο σαν ένδειξη για το πόσο τον σέβεστε και οι πρώτες εντυπώσεις μετράνε.

Δυστυχώς, βλέπω συνεχώς τα ίδια λάθη, ακόμη και σε καινούργια ιατρεία και ιατρικά κέντρα όπου έχουν επενδυθεί πολλά χρήματα.
Και είναι κρίμα!
Μια πλήρης αρχιτεκτονική μελέτη εσωτερικού χώρου ενός τόσο ευαίσθητου τομέα, όπως οι χώροι υγείας, θα πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριλαμβάνει κάποιες βασικές αρχές της Ψυχολογίας του Χώρου και της Νευροαρχιτεκτονικής.

Παρακάτω είναι τα επτά που συναντώ συχνότερα στην αίθουσα αναμονής.
Αν ψάχνετε μόνο για «ωραία διακόσμηση», πιθανότατα αυτό το άρθρο δεν είναι για εσάς. Αν θέλετε οι ασθενείς σας να νιώθουν ασφάλεια από την πρώτη στιγμή, συνεχίστε να διαβάζετε.

[Η σημασία του σωστού σχεδιασμού των χώρων αναμονής σε επαγγελματικά περιβάλλοντα έχει αναλυθεί και στο παλαιότερο άρθρο μου: Ο σωστός σχεδιασμός του χώρου προσελκύει πελάτες #4: Χώροι αναμονής.]

1. Αφιλόξενα, ψυχρά χρώματα και υλικά

Βρείτε μου μια αίθουσα αναμονής όπου δεν κυριαρχεί το λευκό ή κάποιο βαρετό μπεζ ή γκρι, και θα σας συγχαρώ! Θα δυσκολευτείτε πολύ.

Φωτεινὴ αἴθουσα ἀναμονῆς μὲ τρεῖς μαύρους δερμάτινους καναπέδες, τραπεζάκι μὲ περιοδικὰ καὶ τηλεόραση.
Ο κλασικός χώρος αναμονής ενός ιατρείου. Αναρωτηθήκατε πώς νιώθει κάποιος ασθενής σε έναν τόσο ψυχρό χώρο;

Για κάποιο λόγο, όσοι σχεδιάζουν χώρους υγείας θεωρούν ότι το λευκό σημαίνει καθαριότητα και επαγγελματισμό. Για τον ασθενή, όμως, ένας κατάλευκος χώρος είναι ψυχρός και αφιλόξενος. Ταιριάζει σε εργαστήριο, όχι εκεί όπου περιμένει κάποιος που ήδη ανησυχεί.

Οι έρευνες το επιβεβαιώνουν από την πλευρά του ασθενή: οι άνθρωποι θεωρούν ότι λαμβάνουν καλύτερη φροντίδα σε αίθουσες αναμονής που είναι φωτεινές, ζεστές και περιποιημένες, σε σχέση με σκοτεινές, ψυχρές και παλιομοδίτικες.
Δεν είναι θέμα γούστου. Ο ασθενής σχηματίζει τις πρώτες, καθοριστικές εντυπώσεις από τον χώρο αναμονής για να κρίνει το ενδιαφέρον και την επάρκεια του γιατρού.

Τι προτείνω στον σχεδιασμό: χρώματα και υλικά που δημιουργούν θερμό, φιλόξενο περιβάλλον.
Ποια ακριβώς, εξαρτάται από την ειδικότητα, το κοινό και το φως του χώρου: το χρώμα που ταιριάζει σε ένα παιδιατρείο δεν ταιριάζει σε ένα γυναικολογικό ιατρείο, σε ένα οδοντιατρείο ή σε έναν χώρο ψυχοθεραπείας.
Ένας κρύος και σκοτεινός, βορινός χώρος ζητάει άλλες επιλογές από έναν δυτικό που «καίγεται» τα καλοκαιρινά απογεύματα ή έναν νότιο που λούζεται στο φως.
Γι’ αυτό δεν υπάρχει έτοιμη παλέτα και συνταγές, μόνο μελέτη του εκάστοτε χώρου.


Μια προσωπική εμπειρία ολέθριας επιλογής χρώματος

Πριν από λίγο καιρό επισκέφτηκα ένα ιατρείο με αίθουσα αναμονής βαμμένη σε έντονο, βαθύ κόκκινο.
Οπτικά, ίσως φαινόταν «ζωντανό» σε μια φωτογραφία ή σε μια εφαρμογή.
Στην πραγματικότητα, είναι από τις χειρότερες επιλογές για ένα ιατρείο.

Μερικοί μόνο λόγοι, για να μην σας κουράσω:

▪ Οπτική διέγερση: Το έντονο κόκκινο είναι ένα ιδιαίτερα δυναμικό χρώμα. Δημιουργεί έντονη οπτική παρουσία και δεν ευνοεί απαραίτητα την ηρεμία που χρειάζεται κάποιος όταν περιμένει αγχωμένος.

▪ Ανεπιθύμητοι συνειρμοί: Το κόκκινο παραπέμπει στο αίμα, κάτι που καλό είναι να αποφεύγουμε σε έναν χώρο υγείας.

▪ Θερμή αίσθηση: Η δική μου πρώτη αντίδραση ήταν ότι ζεσταινόμουν και ήθελα να ανάψω το κλιματιστικό. Η θερμή χρωματική ατμόσφαιρα δεν βοηθούσε καθόλου την αίσθηση άνεσης.
Τα θερμά χρώματα (και ιδιαίτερα το κόκκινο) μας κάνουν να «αισθανόμαστε» πιο υψηλή θερμοκρασία από την πραγματική.

▪ Χωρική αντίληψη: Ο έντονα σκούρος τοίχος έμοιαζε να έρχεται απειλητικά προς το μέρος μας, ενώ σκοτείνιαζε ακόμη περισσότερο το μικρό, χωρίς παράθυρα καθιστικό.

▪ Αίσθηση του χρόνου: Ο χρόνος μοιάζει να περνάει πιο αργά σε έναν χώρο με θερμά χρώματα. Ό,τι χειρότερο για έναν χώρο αναμονής!

Ένας χώρος υγείας δεν χρειάζεται εντυπωσιακές χρωματικές επιλογές. Χρειάζεται επιλογές που σέβονται την ψυχολογία και την εμπειρία του ανθρώπου που τον χρησιμοποιεί.
Συνδυασμούς χρωμάτων και υλικών καθησυχαστικούς που, όμως, δεν τον κάνουν να βαριέται.

2. Ακατάλληλος φωτισμός χωρίς ατμοσφαιρική ισορροπία

Ένα φωτιστικό οροφής που ρίχνει την ίδια ψυχρή λάμψη παντού μετατρέπει και τον πιο προσεγμένο χώρο σε αίθουσα εργαστηρίου. Ο ασθενής πιθανότατα δεν καταλαβαίνει γιατί νιώθει άβολα. Απλώς δεν θέλει να μείνει.

Στη μελέτη του Πανεπιστημίου του Nottingham, ο φωτισμός φθορισμού σε λωρίδες αντικαταστάθηκε με φωτιστικά τοίχου, ως μέρος αλλαγών που έκαναν τους ασθενείς να αξιολογήσουν τον χώρο πολύ πιο θετικά. Σε προγενέστερη έρευνα, η προσθήκη άνετων καθισμάτων και απαλού φωτισμού σε οδοντιατρείο μείωσε την ένταση των ασθενών.

Τι προτείνω στον σχεδιασμό: φωτισμό σε επίπεδα και όχι μία πηγή στην οροφή. Φυσικό φως όπου υπάρχει και ζεστό, ήπιο τεχνητό φως στις θέσεις όπου κάθεται ο ασθενής. Ο φωτισμός αλλάζει την αίσθηση ενός χώρου περισσότερο απ’ όσο φαίνεται, αρκεί να μελετηθεί από την αρχή.
Δεν χρειαζόμαστε ίδιας έντασης φωτισμό και θερμοκρασία λαμπτήρων στον χώρο αναμονής με τον χώρο που εξέτασης, αντιθέτως!

3. Άβολα καθίσματα και απρόσωπη διάταξη επίπλων

Η πιο συνηθισμένη αίθουσα αναμονής έχει καρέκλες σε σειρά κατά μήκος των τοίχων, συχνά πλαστικές ή μεταλλικές. Ή τους κλασικούς, μαύρους δερμάτινους καναπέδες.
Ο ασθενής κάθεται απέναντι από άλλους, χωρίς να ξέρει πού να κοιτάξει. Οι μελέτες περιβαλλοντικής ψυχολογίας δείχνουν ότι οι διατάξεις σε σειρά κάνουν τον χώρο να φαίνεται πιο γεμάτος και αυξάνουν την ένταση, ακόμη κι όταν δεν είναι γεμάτος.

Τα σκληρά πλαστικά καθίσματα δεν έχουν θέση σε ιατρείο. Στην ίδια μελέτη του Nottingham, τα πλαστικά καθίσματα αντικαταστάθηκαν με υφασμάτινα ως μέρος αλλαγών που βελτίωσαν τη διάθεση και την ικανοποίηση των ασθενών.

Οι καναπέδες και τα καθιστικά είναι μια καλή λύση, ειδικά σε ένα μικρό ιατρείο, όπου οι ασθενείς είναι λίγοι και συχνά έρχονται με συνοδό. Αξίζει όμως να ξέρετε ότι, σε έρευνα, όταν μονές καρέκλες αντικαταστάθηκαν με διθέσιους καναπέδες, χωρίς να αλλάξει σχεδόν ο συνολικός αριθμός θέσεων, οι επισκέπτες ένιωθαν ότι δεν υπάρχουν αρκετά καθίσματα. Το καθιστικό δουλεύει, αρκεί να μην είναι η μοναδική επιλογή.

Τι προτείνω στον σχεδιασμό: συνδυασμό. Εφόσον το επιτρέπει ο χώρος, ένα καθιστικό για όσους έρχονται με συνοδό, ατομικές πολυθρόνες με μπράτσα για όσους προτιμούν να κάθονται μόνοι, κατά προτίμηση από κατάλληλο ύφασμα που δίνει πιο ζεστή αίσθηση στο χώρο.
Διάταξη σε μικρές ομάδες, σε γωνία και όχι σε σειρά, με ορισμένες θέσεις με την πλάτη προστατευμένη (σε τοίχο ή κολόνα) και θέα προς την είσοδο. Ο ασθενής νιώθει πιο ασφαλής όταν βλέπει τι γίνεται γύρω του χωρίς να είναι εκτεθειμένος.

Σε ειδικές περιπτώσεις ιατρείων ή σε γραφεία ψυχιάτρων και ψυχολόγων, καλό είναι να μην περιμένουν μαζί ή να μη διασταυρώνονται οι ασθενείς.

4. Απουσία φυσικών στοιχείων και επαφής με τη φύση

Μου κάνει εντύπωση πόσες αίθουσες αναμονής δεν έχουν φυσικό φως ή θέα προς το πράσινο, ούτε ένα φυτό, ούτε κάτι ζωντανό να ξεκουράζει το βλέμμα του ο ασθενής όσο περιμένει.

Οι έρευνες είναι σαφείς: η θέα στη φύση και το φυσικό φως συνδέονται με χαμηλότερο στρες και καλύτερη ανάρρωση σε νοσοκομεία.
Σε χώρους αναμονής, ο ζωντανός πράσινος χώρος και το ενυδρείο έχουν μετρήσιμη επίδραση: σε μελέτη του Πανεπιστημίου Exeter, η παρατήρηση ενυδρείου μείωσε την αρτηριακή πίεση και τους καρδιακούς παλμούς, και όσο περισσότερα ψάρια υπήρχαν, τόσο περισσότερο διατηρούσε την προσοχή των ανθρώπων.

Τι προτείνω στον σχεδιασμό: φυτά που ζουν πραγματικά στις συνθήκες φωτός του χώρου (καλύτερα λίγα και υγιή παρά πολλά και μαραμένα), προσοχή στη θέση των παραθύρων ώστε να μπαίνει όσο το δυνατόν περισσότερο φυσικό φως και έξυπνες λύσεις φωτισμού ή επαφής με τη φύση (ακόμη και εικονικής).
Όπου υπάρχει χώρος και προσωπικό να το φροντίσει, ενυδρείο.
Ένα μαραμένο φυτό είναι χειρότερο από κανένα φυτό.

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο: Μεταφέρουμε την ευεργετική επίδραση της φύσης στους εσωτερικούς χώρους

5. Ανεπαρκής θερμική άνεση: κρύο τον χειμώνα, ζέστη το καλοκαίρι

Ο ασθενής που περιμένει έχει ήδη τεντωμένα τα νεύρα του. Αν κρυώνει τον χειμώνα ή ιδρώνει το καλοκαίρι, η αναμονή γίνεται ταλαιπωρία και το θυμάται.

Η σωστή θερμοκρασία είναι από τα πιο απλά και πιο σημαντικά σημεία ενός χώρου υγείας: ζέστη τον χειμώνα, δροσιά το καλοκαίρι. Ο ασθενής καταλαβαίνει ότι κάποιος σκέφτηκε την άνεσή του.
Αν κάποιος πρέπει να περιμένει φορώντας το πανωφόρι του, κάτι δεν κάνετε σωστά!

Υπάρχουν μάλιστα μελέτες που συνδέουν την αίσθηση της ζεστής ατμόσφαιρας με την αίσθηση της ψυχικής ζεστασιάς. Με λίγα λόγια, θεωρούμε πιο ζεστούς τους ανθρώπους που συναντάμε σε θερμό περιβάλλον.

Τι προτείνω: σωστή μελέτη θέρμανσης και ψύξης για την αίθουσα αναμονής, και όχι μόνο για τα εξεταστήρια, να μη φυσά ο αέρας των μονάδων πάνω στα καθίσματα και να μη δημιουργείται θόρυβος.
Επίσης, σχεδιαστικά τρικ (κατάλληλα υλικά και χρώματα) ώστε να θερμάνουμε έναν ιδιαίτερα ψυχρό χώρο.

Ακόμη κι ένας μικρός χώρος αναμονής μπορεί να γίνει φιλόξενος και ενδιαφέρων
Ιατρείο στην Κομοτηνή – DesignMania

6. Φτωχό αισθητηριακό περιβάλλον, χωρίς ήχους και αρώματα που καθησυχάζουν

Ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται τον χώρο μόνο με τα μάτια. Ακούει και μυρίζει, και ο εγκέφαλος το καταγράφει ως τμήμα της εμπειρίας του ιατρείου.

Οι έρευνες δείχνουν ότι η ήρεμη μουσική σε χαμηλή ένταση και ένα ευχάριστο, ήπιο άρωμα μπορεί να κάνουν την αναμονή να φαίνεται συντομότερη.
Αντίθετα, η δυνατή ή επαναλαμβανόμενη μουσική προκαλεί εκνευρισμό. Η τηλεόραση είναι μια εύκολη λύση, όμως σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να δημιουργεί εκνευρισμό. Ας μην είναι μονίμως ανοιχτή.

Εφόσον πρόκειται για παιδιατρικές και γυναικολογικές κλινικές, ένας διακριτικά αρωματισμένος χώρος προκαλεί θετικές εντυπώσεις. Έρευνες δείχνουν ότι αν οι ασθενείς σας είναι παιδιά και γυναίκες, είναι πιθανόν να νιώσουν πιο ευχάριστα σε έναν χώρο αναμονής που μυρίζει όμορφα.

Τι προτείνω: ήρεμη μουσική, χωρίς ραδιοφωνικές εκπομπές και διαφημίσεις, σε χαμηλή ένταση, ώστε να καλύπτει διακριτικά τους ήχους του χώρου.

Ως προς το άρωμα, ήπιο και διακριτικό, όχι έντονο: κάποιοι ασθενείς είναι ευαίσθητοι στα αρώματα και ίσως έχουν προβλήματα με το αναπνευστικό.
Οπότε, επιλέγουμε φυσικά αρώματα σε συνεννόηση με τον γιατρό, σε μικρές ποσότητες και με καλό αερισμό, σε μεγάλους χώρους αναμονής.

7. Έλλειψη ιδιωτικότητας και ακουστικής προστασίας

Ο ασθενής δίνει στην υποδοχή το όνομά του, το τηλέφωνό του, ίσως και το λόγο της επίσκεψης, μπροστά σε όποιον περιμένει. Συχνά μάλιστα, όσα λέγονται μέσα στο εξεταστήριο ακούγονται στην αίθουσα.

Δεν είναι θέμα πολυτέλειας, είναι θέμα αξιοπρέπειας. Σε ορισμένες ειδικότητες (γυναικολογία, ουρολογία, δερματολογία, αφροδισιολογία και ψυχιατρική) ο ασθενής δεν θέλει να τον ακούσει ή να τον δει κανείς. Και δεν θέλει να διασταυρωθεί στην έξοδο με όποιον μπαίνει ή περιμένει.

Τι προτείνω στον σχεδιασμό: μελέτη της ροής ώστε όποιος αποχωρεί να μη διασταυρώνεται με όποιον έρχεται, τοποθέτηση της υποδοχής σε απόσταση και θέση ώστε η συνομιλία να μην ακούγεται από την αίθουσα, και ηχομόνωση των εξεταστηρίων και των θυρών συνυπολογισμένη από την αρχή της μελέτης, γιατί μετά είναι ακριβή και δύσκολη στη διόρθωση.

Ο χώρος σας μιλά πριν από εσάς

Κανένα από αυτά τα λάθη δεν κοστίζει πολύ να αποφευχθεί, φτάνει να αντιμετωπιστεί από την αρχή. Κοστίζει όμως, και συχνά πολύ περισσότερο, όταν ανακαλύπτεται μετά την ανακαίνιση.

Στα έργα μου για γιατρούς και ιατρικά κέντρα, ξεκινώ από τον ασθενή: ποιοι έρχονται, τι νιώθουν όταν περιμένουν και τι θέλετε να νιώσουν όταν βγουν από την πόρτα σας. Από εκεί προκύπτουν οι επιλογές για διάταξη, υλικά, χρώματα και φωτισμό, και όχι από το τι είναι της μόδας.
Εφαρμόζοντας τα ευρήματα εξειδικευμένων μελετών της Ψυχολογίας του Χώρου μπορούμε να δημιουργήσουμε τον ιδανικό χώρο υγείας για τους ασθενείς σας και για εσάς και το προσωπικό σας.

Επικοινωνήστε μαζί μου:

▪ Αν σχεδιάζετε νέο ιατρείο ή ιατρικό κέντρο ή σκέφτεστε να ανακαινίσετε το υπάρχον.
▪ Αν θέλετε να κάνουμε μικρές, διορθωτικές κινήσεις που θα ενισχύσουν τον ήδη διαμορφωμένο ή πρόσφατα ανακαινισμένο χώρο σας.

Μάνια Μαυρίδου _αρχιτέκτων μηχανικός – χρωματική σύμβουλος

Θέλετε να δημιουργήσουμε έναν Xώρο Yγείας που καθησυχάζει τους ασθενείς σας και βοηθά εσάς και το προσωπικό σας να εργάζεστε ξεκούραστα και αποδοτικά;
Δείτε τι μπορούμε να επιτύχουμε όταν σχεδιάζουμε βασισμένοι στην Ψυχολογία του Χώρου και τα ευρήματα περιβαλλοντικών ψυχολόγων και νευροπιστημόνων: designmania.gr

Βασικές πηγές άρθρου

  • Leather, P. et al. (2003). Outcomes of environmental appraisal of different hospital waiting areas.
  • Arneill, A. B. & Devlin, A. S. (2002). Perceived quality of care: the influence of the waiting room environment.
  • Cracknell, D., Pahl, S. & White, M. (2015). Marine biota and psychological well-being: A preliminary examination of dose–response effects in an aquarium setting.
  • Wang Haiying, Liu Guodan, Hu Songtao, Liu Chao (2018).Experimental investigation about thermal effect of colour on thermal sensation and comfort.
  • Ziat, Balcer, Rolison (2016) A Century Later, the Hue-Heat Hypothesis: Does Color Truly Affect Temperature Perception?
  • Lai, Amaladoss (2021). Music in Waiting Rooms: A Literature Review.
  • Naja,Dykstra, Zaichkowsky (2014). Investigating the use of scent in a medical service environment

Θέλετε να μαθαίνετε πώς επιδρά ο Χώρος και το Χρώμα στην ψυχολογία μας, σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές έρευνες;

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση του άρθρου ή μέρους αυτού σε άλλο blog, ιστοσελίδα ή έντυπο μέσο χωρίς έγγραφη άδεια.
Νόμος πνευματικής ιδιοκτησίας 2121/1993.

Μπορείτε όμως να το μοιραστείτε στα social media εφόσον σας άρεσε και πιστεύετε ότι θα βοηθήσει κι άλλους!

Υποβολή σχολίου

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Δημιούργησε έναν Ιστότοπο ή Ιστολόγιο στο WordPress.com

ΠΑΝΩ ↑